Ga direct naar navigatie Ga direct naar hoofdcontent

Rijksdatacentra op zoek naar herkomst ICT-hardware

Albert Geuchies

Albert Geuchies

Contractmanager Rijkscategorie Datacenters - Ministerie van Onderwijs, Cultuur en Wetenschap

De Rijkoverheid koopt jaarlijks voor zo’n 10 miljard euro in, een groot deel daarvan is ICT-hardware. Maar wat weten we van de herkomst van die producten? In die vraag bijt Albert Geuchies, contractmanager categorie Datacenters, zich vast. Lastig, want: ‘We weten allemaal dat er misstanden zijn. Maar geen merk wil geassocieerd worden met bijvoorbeeld kinderarbeid of vrouwenslavernij.’

Supply chain onder de loep

De categorie Datacenters bestaat sinds 2013. Bijna alle ICT-hardware voor datacenters van de Rijksoverheid wordt hier centraal ingekocht. De categorie is belegd bij de Inkoop Uitvoeringscentrum Noord (IUC-N) van het ministerie van Onderwijs, Cultuur en Wetenschap in Groningen. Albert sluit samen met zijn collega’s de contracten af voor producten als servers, storage, network en accessoires en bijbehorende dienstverlening voor inmiddels zo’n 60 rijksonderdelen.

Duurzaam inkopen

De Rijksoverheid streeft naar een duurzame samenleving. Om zelf het goede voorbeeld te geven worden daarom duurzaamheidscriteria toegepast bij de inkoop. Albert: ‘Wij geven het rijksdoel duurzaamheid vorm in onze aanbestedingen door te gunnen op internationale sociale voorwaarden (ISV). ISV gaan over (internationale) arbeidsomstandigheden en mensenrechten. De afgelopen jaren hebben wij vooral de focus gelegd op de herkomst van de hardware, om zo te werken aan de transparantie in de keten. Ofwel: hoe ziet voor deze producten de herkomstketen of supply chain eruit?’

‘Alleen de motivatie die uit jezelf komt en de bereidheid om meer te betalen, brengt verandering’

Albert Geuchies

Ondoorgrondelijke spaghetti

Een supply chain is lang en ingewikkeld te doorgronden, weet Albert. ‘In een computermuis zitten al zo veel componenten die bij zo veel verschillende toeleveranciers vandaan komen. Dat is al een ondoorgrondelijke spaghetti, laat staan uit hoeveel onderdelen een server bestaat. Bepaalde belangrijke grondstoffen voor het maken van ICT-hardware worden gewonnen in plaatsen waar conflicten zijn. Denk aan de landen waar de keten start met het winnen van grondstoffen zoals goud en tin. Het is voor ons als inkoopcentrum eigenlijk onmogelijk om hier invloed uit te oefenen.’

Herkomst achterhalen

Voor Alberts categorie liggen de meeste kansen om invloed uit te oefenen in de fase waarin het product bijna klaar is en de doos ingaat: de final assembly. Albert: ‘Het laatste deel van de productie gebeurt in fabrieken in landen als China, Tsjechië en Indonesië. Wat zich daar in de fabrieken afspeelt op het gebied van arbeidsnormen en mensenrechten is voor ons niet duidelijk. Daarom hebben we de onafhankelijke monitoringsorganisatie en niet-gouvernementele organisatie (NGO) Electronics Watch benaderd om ons te helpen bij onderzoeken naar de herkomst van producten in de keten.’

Vendors en resellers

Wat het onderzoek naar de herkomst moeilijk maakt, is dat de Rijkscategorie contracten sluit met resellers en niet met de merken zelf, de vendors. Een reseller verkoopt producten van merken, zoals Hewlett Packard Enterprise, Dell en Cisco. Deze reseller heeft geen invloed op het productieproces en heeft grote moeite de supply chain enigszins inzichtelijk te maken: een uitspraak doen over de omstandigheden waaronder de producten zijn geproduceerd lijkt al helemaal onmogelijk.

Gunnen op sociale voorwaarden

Dankzij de onderzoeken die tot nu toe hebben plaatsgevonden, krijgt de categorie Datacenters beetje bij beetje meer zicht op de problematiek van de arbeidsomstandigheden en de supply chain. Tegelijkertijd maakt de categorie van duurzaamheid een harde eis in aanbestedingen. Inschrijvers zijn verplicht zich te verantwoorden over de ISV. Albert: ‘In 2016 is er voor het eerst gegund op ISV. Een jaarrapportage over de inspanning op ISV-gebied behoorde tot de gunningscriteria. De impact die we hiermee maakten was beperkt, maar de start was er.’

Openheid van zaken

Albert: ‘De merken, de vendors, geven opdracht voor de productie en zouden zo invloed op de productieketen moeten hebben. Zij zijn dus een belangrijke schakel in de echte verandering. Ingewikkeld is dat de vendors maar beperkte openheid van zaken geven. We weten allemaal dat er misstanden zijn. Maar geen merk wil geassocieerd worden met kinderarbeid of vrouwenslavernij. Gelukkig komt er steeds meer bewustwording op gang. Maar naar onze mening gaat verandering nog te langzaam.’

ICT-datacentrum
Medewerkers aan het werk in een van de datacenters van de Rijksoverheid

Rating voor merken

Binnenkort wordt de nieuwe raamovereenkomst, ROAD2019, gegund. Albert: ‘De afgelopen 3 jaar zijn we gegroeid in onze ISV-ambitie. We gaan intensiever samenwerken met Electronics Watch. En we zetten steviger in op leveranciersmanagement. We gaan veel vaker om tafel met merken om te praten over duurzaamheid, niet alleen over ISV. De dialoog met de vendoren over duurzaamheid is erg belangrijk om zo invloed uit te oefenen. We vragen de vendoren bijvoorbeeld te reageren op de bevindingen van Electronics Watch.’ Ten slotte wil de categorie zich aan een onafhankelijke ratingorganisatie verbinden die de merken op duurzaamheid scoort. Die zou de categorie Datacenters op termijn ook kunnen helpen bij het selecteren van duurzame producten.

Motivatie vanuit jezelf

Het succes van de aanpak is af te zien aan de verschuiving die de laatste jaren plaatsvond van awareness naar actie. Wat is er volgens Albert nu nog nodig om de volgende stappen te zetten? ‘Vanuit inkoop kunnen we beleid toepassen en de markt is bereid om stappen te zetten. De interne opdrachtgever moet nu de vraag stellen en dat gebeurt nog onvoldoende. Deels door gebrek aan kennis, deels door conflicterende belangen tussen bedrijfsvoering en rijksbeleid. Een directeur van een grote ICT-rijksdienstverlener zou eigenlijk moeten zeggen: ik wil alleen nog maar hardware waarvan ik de herkomst ken. En als ik zeker weet dat bij de productie de arbeidsomstandigheden en mensenrechten gerespecteerd zijn. We stellen als Rijksoverheid eisen aan schaalbaarheid en veiligheid, laten we dan ook aan duurzaamheid eisen stellen. Want alleen de motivatie die uit jezelf komt en de bereidheid om meer te betalen, brengt verandering.’

Meer over de organisatie

Meer relevante artikelen

Down icon Links icon Rechts icon Up icon Facebook icon Instagram icon Linkedin icon Linkedin icon Magnet.me icon Menu icon Search icon Twitter icon Twitter icon