Ga direct naar navigatie Ga direct naar hoofdcontent

Mens en milieu beschermen met veilige en beveiligde nucleaire instellingen

Gert Jan Auwerda

Gert Jan Auwerda

Coördinerend specialistisch adviseur ANVS - Ministerie van Infrastructuur en Waterstaat

Ginevra Delfini

Ginevra Delfini

Coördinerend beleidsmedewerker ANVS - Ministerie van Infrastructuur en Waterstaat

Coördinerend beleidsmedewerker Ginevra Delfini en coördinerend specialistisch adviseur Gert Jan Auwerda werken bij de Autoriteit Nucleaire Veiligheid en Stralingsbescherming (ANVS). De ANVS zorgt dat nucleaire installaties en bedrijven die met straling werken, voldoen aan de eisen voor veiligheid en beveiliging. Naast toezicht, vergunningverlening en beleidsadvies, is kennisdeling een belangrijke taak. Daarvoor reizen Ginevra en Gert Jan regelmatig af naar het buitenland.

Culturele diversiteit

De ANVS is verdeeld in 3 afdelingen: stralingsbescherming en crisismanagement, nucleaire veiligheid en beveiliging, en sturing, communicatie en ondersteuning. Gert Jan en Ginevra huizen beiden op de ‘nucleaire gang’. Ginevra: ‘We zijn nu met 120 mensen en groeien naar 140. Zo’n 70 procent van de medewerkers heeft een bèta-achtergrond: er werken hier astronomen, chemici, apothekers, chemisch biologen en aardwetenschappers. Als Italiaanse vind ik de culturele diversiteit bij de ANVS erg leuk: er werken Italianen, Fransen, Duitsers, Litouwers, Grieken...’

Verkeerde handen

De afdelingen zijn ingedeeld in teams. Ginevra: ‘Een team gaat over wet- en regelgeving, er zijn teams die technisch-inhoudelijke beoordelingen doen of vergunningen verlenen. Ook is een team verantwoordelijk voor de beveiliging: zij zorgen dat nucleaire technologie beveiligd is en dat kennis en materiaal niet gestolen wordt en in verkeerde handen valt. Internationaal is goed vastgelegd hoe nucleaire technologie mag worden toegepast: alleen voor vreedzame doelen. Zo staan plekken waar plutonium en uranium zijn opgeslagen altijd geregistreerd en is de beveiliging van installaties, ook op cybergebied, state-of-the-art.’

Bij een nucleair incident ben ik binnen 2 uur in Den Haag
Gert Jan Auwerda

Gert Jan Auwerda
Coördinerend specialistisch adviseur ANVS
Ministerie van Infrastructuur en Waterstaat

Onafhankelijk van politiek

Gert Jan benadrukt dat de ANVS geen besluiten neemt over de toepassing van kernenergie. ‘Wij gaan niet over wenselijkheid. Wel bereiden wij beleid voor en adviseren we ministeries over hoe de veiligheid het beste wordt gegarandeerd. Voor wat betreft beleid en wet- en regelgeving kun je zeggen dat de ANVS als een beleidsdirectie functioneert. Voor andere taken, zoals vergunningverlening en toezicht en handhaving, is de ANVS als zelfstandig bestuursorgaan (zbo) onafhankelijk. Economische of politieke belangen mogen dat werk niet doorkruisen, daar is de bescherming van mens en milieu te belangrijk voor.’

Geld voor ontmanteling

Sinds kort werken er naast bèta’s en juristen ook economen bij de ANVS. Gert Jan: ‘Een vergunninghouder moet genoeg geld hebben om zich aan de veiligheidseisen te kunnen houden. Als een ziekenhuis geen budget heeft om een stralingsbron op een fatsoenlijke manier op te bergen, dan komt de veiligheid in gevaar. Bij lagere elektriciteitsprijzen moeten wij beter in de gaten houden of een centrale nog wel genoeg financiële middelen heeft. Ook moeten installaties geld reserveren voor een eventuele ontmanteling. Toezicht op die financiële aspecten gebeurt nu door onze eigen economen.’

Gert Jan en Ginevra: 'We bereiden beleid voor en adviseren ministeries over hoe de veiligheid bij nucleaire instanties en bedrijven die met straling werken, het beste gegerandeerd wordt'

Dichtgetimmerde vergunningen

Nederland kent 7 nucleaire instellingen met een vergunning: 1 operationele kerncentrale in het dorp Borssele, 1 niet-operationele kerncentrale in Dodewaard, 1 onderzoeksreactor in Delft, 1 onderzoeksreactor in Petten, nog 1 reactor in Petten die nu ontmanteld wordt, 1 verrijkingsfabriek in Almelo en 1 opslag voor radioactief afval in Zeeland. ‘Die diversiteit is uniek aan Nederland’, zegt Ginevra. ‘Dat brede spectrum aan instellingen maakt ons werk heel interessant. Iedere installatie heeft een andere problematiek, andere technische uitdagingen, andere regels en andere stakeholders.’ De ANVS zorgt ervoor dat vergunningen zowel inhoudelijk als juridisch zijn dichtgetimmerd. Gert Jan: ‘Vergunningen zijn de voorwaarden waaronder een instelling gebruikt mag worden. Sommige zaken liggen vast in de wet, maar er zijn altijd voorwaarden die alleen voor die specifieke installatie gelden.’

Grootste producent isotopen

Internationaal gezien is Nederland met 7 nucleaire installaties zowel een kleine als grote speler. Ginevra: ‘We hebben maar 1 werkende kerncentrale, daarbij vallen we in het niet bij bijvoorbeeld Frankrijk of Duitsland. Daartegenover staat dat Nederland wereldwijd de meeste medische isotopen produceert, radioactieve medicijnen om diagnoses te stellen en kanker te bestrijden. De hogefluxreactor in Petten produceert 30 procent van de wereldbehoefte en 60 procent van de Europese behoefte aan Molybdeen, de meest gebruikte medische isotoop. Ook wat betreft verrijking is Nederland groot: Urenco in Almelo is een van de belangrijkste spelers ter wereld.’Voor de toepassing van radioactieve stoffen verleent de ANVS ruim 300 vergunningen en verwerkt zij 1.000 tot 2.000 meldingen. Gert Jan: ‘Denk aan ziekenhuizen, schroothandelaren, de controle van lasnaden en de röntgenfoto bij de tandarts.’

Bij een Kamerdebat over nucleaire veiligheid ga ik mee met de minister

Internationale component

Nationale wet- en regelgeving rondom nucleaire veiligheid en stralingsbescherming is voor een groot deel gebaseerd op wat internationaal of Europees wordt bepaald. Dat maakt het werk van Gert Jan en Ginevra heel internationaal. Gert Jan is samen met een collega afgevaardigde bij de WENRA, een samenwerkingsverband van Europese toezichthouders dat harmonisatie van regelgeving voor veilig gebruik van kernreactoren bevordert. Hij leest de stukken, gaat naar internationale vergaderingen en praat daar mee over oplossingen. Gert Jan: ‘Elk land kijkt op een andere manier naar problemen, onze oplossing hoeft niet per se de beste te zijn. In Amerika bijvoorbeeld is het denkbaar om een centrale te sluiten en, ingepakt en veiliggesteld, te laten staan. Wij willen en kunnen dat niet.’

Leren van fouten

Ginevra is afgevaardigde bij het International Atomic Energy Agency (IAEA). Dit agentschap is een organisatie van de Verenigde Naties. Ginevra: ‘Een paar keer per jaar reis ik af naar Wenen voor vergaderingen. Ik zit in de groep die zogenaamde safety standards rondom nucleaire veiligheid herziet. Ons belangrijkste doel: leren van fouten en zorgen dat de safety standards steeds up-to-date zijn om daarmee de veiligheid continu te helpen verhogen. Dit internationale deel van mijn werk vind ik een echte verrijking. Vergaderingen kunnen nog weleens lang duren, maar de interactie met collega’s uit andere landen is heel leuk. Ik heb een enorm netwerk opgebouwd.’

Van veilig naar veiliger

Eens per jaar is er een onderhoudsstop in de kerncentrale Borssele, voor de ANVS een piekmoment. Gert Jan: ‘Er zijn dan 1.000 mensen tegelijkertijd bezig met werkzaamheden, waarop wij toezicht houden. Onze plant inspector is dan een paar maanden, ook ’s nachts, in touw.’ Nucleaire installaties moeten continu de veiligheid evalueren en leren van nationale en internationale ontwikkelingen, zo ook van Fukushima, zegt Ginevra. ‘In Borssele zijn al sinds de jaren ‘80 veel veiligheidsverbeteringen doorgevoerd. Recent zijn bijvoorbeeld speciale aansluitingen voor brandweerslangen aangebracht. Zo kunnen deze makkelijker worden gebruikt om extra water in de installatie te pompen, mocht dat nodig zijn bij een ongeval. De ANVS bekijkt steeds waar en welke dingen anders en beter kunnen en zorgt dat verbeteringen zo snel mogelijk worden uitgevoerd. De centrales in Nederland zijn hartstikke veilig.’

Meer over de organisatie

Down iconLinks iconRechts iconUp iconFacebook iconInstagram iconLinkedin iconLinkedin iconMagnet.me iconMenu iconSearch iconTwitter iconTwitter icon