Rijksambtenaren heb je in vele soorten. Soms dragen ze een pak en een aktetas, en soms een witte jas en stevige rubberlaarzen. Je vindt die laatsten bij de Nederlandse Voedsel en Warenautoriteit (NVWA). Angelique Luijkx is een van hen. Zij draagt eraan bij dat de dierlijke producten die de consument bereiken veilig zijn, en waakt voor het welzijn van de dieren in het slachthuis.
In het slachthuis sta je voor mens en dier
Angelique Luijkx
Dierenarts bij de NVWA - Ministerie van Landbouw, Visserij, Voedselzekerheid en Natuur
Beroepsmogelijkheden
Voor dierenartsen die zoeken naar een praktische baan in het verlengde van hun studierichting landbouwhuisdieren, zijn er grofweg 2 mogelijkheden. Aan de slag als veearts, of dierenarts worden bij de NVWA, een agentschap dat toezicht houdt bij bedrijven en instellingen op de naleving van wetten en voorschriften. Bij de NVWA kun je na je studie diergeneeskunde je richten op de im- en export van dieren en dierlijke producten, of je kunt toeziend dierenarts worden bij slachtplaatsen. Angelique: ‘Ik draag bij aan de gezondheid en het welzijn van dieren, en de veiligheid van voedsel. Een leven wegnemen blijft natuurlijk altijd heftig, maar als dierenarts zie ik erop toe dat het tenminste op een nette manier gebeurt.’
Controle in het slachthuis
Staand in de stallen van een groot slachthuis vertelt Angelique hoeveel dieren er ter plaatse dagelijks worden verwerkt: tot 400 koeien, stieren en kalveren. Het is een geordend proces dat volgens strenge regels gebeurt, vertelt ze. ‘Ik controleer of de slachters schoon werken, of de dieren op goede wijze worden vervoerd en of ze gezond zijn.’ Aan de hand van haar rapport kan de NVWA zo nodig maatregelen treffen tegen het slachtbedrijf.
(Beeldtitel: Werken bij de NVWA als toezichthoudend dierenarts. Een vrouw:) VROUWENSTEM: Als ik vertel dat ik als toezichthoudend dierenarts in een slachthuis werk dan schrikken mensen daar weleens van. Ze vinden dat toch vrij heftig werk, maar ik denk dat ik het goed kan uitleggen. Zeker mijn directe omgeving zegt vaak: Als jij over je werk praat dan worden wij daar ook bijna enthousiast van. Voordat ik bij de NVWA kwam heb ik in verschillende gezelschapsdierenpraktijken gewerkt. Voor mijn gevoel stond ik de hele dag honden en katten te vaccineren en hetzelfde ontworm- en vlooienbestrijdingsverhaal af te steken. Ik miste ook een beetje een maatschappelijk belang, doel in mijn werk. Dus toen er een vacature bij de NVWA voorbijkwam, heb ik meteen gesolliciteerd. De werkzaamheden die ik in het slachthuis dagelijks uitvoer zijn onder andere kijken naar de kuikens die aankomen in de vrachtauto of hun dierenwelzijn niet geschaad is onderweg en of ze gezond zijn. Vervolgens als de kuikens geslacht worden ga je nog een keer kijken naar de karkassen of ze inderdaad voldoende geschikt zijn voor humane consumptie. En verder voer je controles uit om te kijken of de hygiëne afdoende gewaarborgd is. Ik vind mijn werk bij de NVWA heel belangrijk, omdat ik me zeker als ik het vergelijk met de praktijk waar ik voorheen gezeten heb meer kan inzetten voor dierenwelzijn en voedselveiligheid. Ik kan, als ik een aantasting van het dierenwelzijn zie kan ik daar met de huidige wet- en regelgeving vrij direct iets aan doen en dat is iets wat ik heel erg in de gezelschapsdierenpraktijk miste. Ik hou heel erg van regels en ik vind het ook heel belangrijk dat die worden nageleefd. Soms moet je dan weleens sterk in je schoenen staan om ervoor te zorgen dat die regels ook gehandhaafd worden en dan is goede communicatie heel belangrijk. Soms moet je weleens ingrijpen in het proces. Dat kan lastig zijn, je hebt te maken met een groot commercieel bedrijf en iedere minuut dat ze kunnen blijven draaien, telt. Maar als ik dingen tegenkom qua dierenwelzijn of hygiëne die niet gaan zoals wij hebben afgesproken, dan moet dat. Ik vind mijn werk erg afwisselend. Het ene moment sta ik in de slachthal dan sta ik weer buiten bij de levende kuikens te controleren. Vaak zit er nog een deel administratief werk op kantoor. En andere dagen zijn er weer overleggen met collega's of vergaderingen met het bedrijf, of trainingen en cursussen. Je werkt op verschillende locaties en je werktijden wisselen iedere dag. Wel is het zo dat je aan het eind van een shift, ben je vaak ook gewoon klaar en dat zorgt voor een goede werk-privébalans. Ik ben echt trots op mijn werk als toezichthoudend dierenarts. En ik ben blij dat ik een bijdrage kan leveren aan dierenwelzijn en voedselveiligheid in Nederland. Ik ben Pauline Vooren en ik werk als toezichthoudend dierenarts bij de Nederlandse Voedsel- en Warenautoriteit. (Het Nederlandse wapenschild met daarnaast: Nederlandse Voedsel- en Warenautoriteit. Ministerie van Economische Zaken. Het beeld wordt blauw met wit. Beeldtekst: Meer weten over werken bij de NVWA? www.nvwa.nl/werkenbijdenvwa.) RUSTIGE MUZIEK
Opsporen van ziektes
In het slachthuis worden alle karkassen eerst geïnspecteerd door de officiële assistenten van de Kwaliteitskeuring Dierlijke Sector (KDS). Zij snijden de organen in om te zien of er aandoeningen zijn. In dat geval wordt het karkas uit de slachtlijn gehaald. De aanwezige dierenarts kijkt vervolgens naar de gecompliceerde afwijkingen. Angelique: ‘Bij twijfel kun je ter ondersteuning bijvoorbeeld bacteriologisch onderzoek laten doen. De uitslag is er binnen enkele dagen.’
‘Een uitgebreid rapport over je zieke koe krijgen van de universiteit, dat is toch prachtig?’
Angelique Luijkx
Maximale veiligheid garanderen
Angelique en een collega spreken in hun kantoor in het slachthuis de ziektegevallen van de dag door. Op 160 runderen waren er 2 met endocarditis, een ontsteking aan het hart. Ook had 1 rund een parasiet, te herkennen aan groenige plekjes aan de kauwspieren. ‘Het liefst kom je geen ziektegevallen tegen, maar beter nu, dan dat afwijkend vlees bij de consument terechtkomt’, aldus Angelique.
Geen vaste werktijden
Angelique werkt 27 uur in de week, verspreid over 3 vaste dagen. ‘Ik heb in principe geen vaste begintijdstippen. Op vrijdag krijg ik mijn globale rooster voor de volgende week. Hoe laat ik moet starten hoor ik pas aan het eind van de werkdag ervoor. Het hangt namelijk af van wanneer het slachthuis de dieren binnenkrijgt.’
Alternatieve opbouw van de werkdag
Een groot deel van de reistijd naar het slachthuis zit bij de werktijd inbegrepen. Verder kun je kantoordagen aanvragen om rapporten te schrijven. Angelique: ‘Dagelijks besteed ik gemiddeld 1,5 uur aan rapporten en administratie. Dan vul ik bijvoorbeeld hygiënelijsten in en lijsten over de traceerbaarheid van slachtproducten.’
Communicatie tijdens het werk
De opleiding tot toezichthoudend NVWA-dierenarts duurt een halfjaar. Het traject bestaat uit meerdere blokken waarin de wet- en regelgeving rond slachten uitgebreid wordt behandeld. Een ander belangrijk onderdeel van de opleiding zijn de diverse communicatietrainingen. Een dierenarts signaleert veel dingen, ook afwijkingen. Het is belangrijk dat je dit wel over kunt brengen aan de klant, ingrijpende beslissingen kunt motiveren en eventueel je rug recht kunt houden in conflictsituaties. Angelique: ‘Je moet soms ingrijpende beslissingen nemen, ook als de slachters het liever anders zouden zien. Je zit op dat punt in een machtspositie. Maar aan de andere kant: je bent ook te gast bij de slachterij. Ik vind het heel belangrijk om bij binnenkomst iedereen te groeten. Niet alleen zodat de mensen weten dat ik ga beginnen aan mijn toezicht. Het is ook uit oprecht respect voor de slachters: ze maken dagen van 10 uur.’
