Opsporingsonderzoek
Een mooi voorbeeld van een opsporingsonderzoek in één van de NVWA-domeinen is het op de markt brengen van producten die gevaar kunnen opleveren voor de volksgezondheid. Hiervan wordt melding gedaan bij de NVWA-IOD. Wanneer het gaat om fraude, bijvoorbeeld door het bewust negeren of manipuleren van veiligheidsvoorschriften, wordt een opsporingsonderzoek bij de NVWA-IOD gestart. Voordat we het onderzoek starten, wordt de melding eerst opgewerkt. Daarvoor hebben we informatierechercheurs binnen de NVWA-IOD. Vervolgens komt het opgewerkte signaal bij een opsporingsteam terecht. De samenstelling van het onderzoeksteam wordt dan in samenspraak met de onderzoekleider afgestemd. In dat team wordt allereerst toegewerkt naar een verdenking.
In het opsporingsteam werken onder meer tactisch rechercheurs onder leiding van een onderzoeksleider. Tactisch rechercheurs worden ingezet om na te gaan wat de omstandigheden zijn rondom de veronderstelde fraude. Via een verscheidenheid aan bronnen wordt onderzoek gedaan naar wie betrokken is/zijn, hoe ze vermoedelijk te werk zijn gegaan, de mate van organisatie en betrokkenheid rondom de fraude, waar de producten vandaan komen, hoe die bij de consument belanden, etc. Naast de tactisch rechercheurs werken ook andere specialisten in het onderzoeksteam. Zo zijn er analisten voor een datagedreven benadering en zorgen financieel rechercheurs voor onderzoek naar bijvoorbeeld witwaspraktijken en onderzoek naar het financieel verkregen voordeel.
Na een goede voorbereiding wordt doorgaans een actiedag georganiseerd, waarop het team bij de verdachte(n) naar binnen gaat en een doorzoeking doet. Bij een doorzoeking worden geregeld grote hoeveelheden (digitale) administratie in beslag genomen. Na de doorzoeking wordt dit allemaal grondig onderzocht. Daarvoor zijn bijvoorbeeld digitale rechercheurs en EDP-audit rechercheurs in het team, die grote bestanden makkelijk doorzoekbaar kunnen maken. Met alle opgehaalde informatie wordt een dossier samengesteld en met het openbaar ministerie gedeeld. Die besluit uiteindelijk of en met welke strafeis het onderzoek naar de rechter wordt gebracht.
De belangrijkste taken en verantwoordelijkheden
- Een onderzoeksleider is een ervaren speler in een opsporingsonderzoek met de nodige vakinhoudelijke kennis en expertise. Je bent iemand met ervaring in projectmatige aanpak en coördineert de voortgang van het onderzoek. Hierbij stuur je verschillende professionals aan, waarbij je persoonlijke belangen niet uit het oog verliest. Je kan goed met een grote hoeveelheid aan informatie omgaan.
- De onderzoeksleider is een ‘duizendpoot’. Je stuurt in opdracht van je teamleider en onder het gezag van een officier van Justitie de uitvoering van een opsporingsonderzoek aan vanaf het moment dat een onderzoeksvoorstel in uitvoering wordt genomen, tot het moment dat het dossier wordt ingeleverd bij het Functioneel Parket. Hierbij zijn verschillende activiteiten te onderscheiden, zoals aansturen, coördineren, sturings- en managementinformatie leveren en kwaliteitsborging initiëren.
- Je bezit de vaardigheden om te schakelen tussen inhoudelijke thema’s en hierbij samen te werken met een wisselende samenstelling van professionals, elk met een eigen expertise. Daarbij heb je oog voor de individuele kwaliteiten van de collega’s die aan het project verbonden zijn. Je werkt nauw samen met collega onderzoekleiders, specialisten, teamleiders en relevante contacten buiten de IOD, zoals toezichtcollega’s.
- Deze opsporingsonderzoeken worden projectmatig onder operationele leiding van een onderzoeksleider uitgevoerd. Als onderzoeksleider motiveer, coach en stuur je professionals aan bij het uitvoeren van (strafrechtelijke) opsporingsonderzoeken naar fraude. Door dat werk maak je samen met collega’s de samenleving veiliger en eerlijker.